Skąd biorą się beta-glukany: owocnik, grzybnia i podłoże
Beta-glukany pochodzą ze ścian komórkowych grzyba. Owocnik zawiera ich zwykle więcej niż grzybnia hodowana na ziarnie, bo do produktu z grzybni trafia także podłoże. Dlatego część grzyba użyta w produkcie mówi więcej niż sama liczba miligramów na opakowaniu. Z 10 marek kawy grzybowej na rynku PL deklarują ją dwie.
Ściany komórkowe: gdzie dokładnie siedzą beta-glukany
Beta-glukany są, obok chityny, głównym budulcem ściany komórkowej grzyba. Ściana ta jest twarda i nie rozpuszcza się łatwo, dlatego suszony grzyb zmielony na proszek oddaje beta-glukany gorzej niż ekstrakt.
Do pozyskania beta-glukanów stosuje się zwykle ekstrakcję gorącą wodą, która rozbija strukturę ściany i przenosi polisacharydy do roztworu. Część producentów łączy ją z ekstrakcją alkoholową, która wydobywa inne związki, na przykład triterpeny z reishi. Metody ekstrakcji marki kawy grzybowej na rynku PL zwykle nie podają, więc z etykiety nie da się ocenić, jak przebiegał ten etap.
Dlaczego grzybnia na ziarnie obniża zawartość
Grzybnię, czyli nitkowatą część grzyba rosnącą w podłożu, hoduje się często na ziarnie zbóż, na przykład ryżu albo owsa. Przy zbiorze trudno oddzielić ją od ziarna, więc do suszu i ekstraktu trafia też skrobia z podłoża.
Skrobia jest polisacharydem, ale nie jest beta-glukanem. Podnosi więc wynik w polisacharydach, a rozcieńcza beta-glukany. Owocnik, czyli część grzyba widoczna nad podłożem, rośnie ponad nim i takiego zanieczyszczenia nie niesie. Grzybnia nadal zawiera beta-glukany, bo ma te same ściany komórkowe. Różnica dotyczy proporcji, a nie obecności. Na etykiecie nie zawsze da się ją wykryć, bo podłoże rzadko jest wymieniane w składzie.
Kto deklaruje część grzyba
Clearly podaje owocnik przy soplówce, reishi i maitake oraz grzybnię przy Cordyceps sinensis. Solve Labs deklaruje ekstrakt z owocników soplówki. Pozostałe osiem marek nie podaje, z jakiej części grzyba pochodzi ekstrakt.
| Marka | Gatunek | Część grzyba |
|---|---|---|
| Clearly | soplówka, reishi, maitake | owocnik |
| Clearly | Cordyceps sinensis | grzybnia |
| Solve Labs | soplówka | owocnik |
| BeKeto, Coffee 2.0, e-superfood, Kawonament, Magiczny Ogród, Nootri, OstroVit, Provitalis | wszystkie w składzie | nie podaje |
Stan deklaracji na kartach produktów producentów: wrzesień 2026 r.
Cordyceps jako wyjątek
Dziko rosnący Cordyceps sinensis, dziś nazywany Ophiocordyceps sinensis, rozwija się na larwach owadów w wysokich partiach Himalajów i nie jest hodowany komercyjnie do postaci owocnika na skalę potrzebną do produkcji suplementów. Produkty z tą nazwą w składzie zawierają więc zwykle grzybnię z hodowli. Clearly, jedyna marka deklarująca część grzyba przy kordycepsie, podaje właśnie grzybnię.
Nie przenosimy tego na inne gatunki. Cordyceps militaris, używany między innymi przez BeKeto, to osobny gatunek, który da się hodować do postaci owocnika. BeKeto nie deklaruje jednak, której części grzyba używa, więc z etykiety tego nie wiadomo.
Która kawa ma najwięcej beta-glukanów?
Na to pytanie etykiety odpowiadają tylko w jednym przypadku: procent beta-glukanów podaje jedna marka z 10. Kto co deklaruje i czego nie dało się policzyć, pokazujemy w zestawieniu kaw grzybowych według beta-glukanów.
Najczęstsze pytania
Czy grzybnia jest bezwartościowa?
Nie. Grzybnia zawiera beta-glukany, bo jej ściany komórkowe są zbudowane tak samo jak ściany owocnika. Problemem jest podłoże, które przy zbiorze trafia do produktu i obniża udział beta-glukanów w ekstrakcie.
Czy owocnik zawsze znaczy lepiej?
Nie zawsze. Owocnik zwykle ma więcej beta-glukanów niż grzybnia na ziarnie, ale ostateczny wynik zależy też od gatunku, metody ekstrakcji i masy ekstraktu w porcji. Owocnik bez podanej standaryzacji i masy nadal nie mówi, ile beta-glukanów wypijasz.
Jak rozpoznać podłoże w składzie?
Szukaj słów „grzybnia”, „mycelium”, „biomasa” albo nazwy zboża przy nazwie grzyba, na przykład „grzybnia na ryżu”. Jeśli etykieta podaje tylko nazwę gatunku bez części grzyba, nie da się tego ustalić. Wtedy zostaje pytanie do producenta.